Διπλή απάτη με το δημόσιο χρέος

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΡΟΥΣΗ Καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου

(απο εδω)

Αρχικά η κυβέρνηση και τα παπαγαλάκια της επιδίωξαν να μας πείσουν ότι οι εναλλακτικές λύσεις απέναντι στο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος ήταν δύο, είτε πτώχευση, είτε προσφυγή στην Ε.Ε. ή /και το ΔΝΤ.

Πρόκειται για διπλή απάτη, από τη μια διότι επί της ουσίας στο βαθμό που αδυνατεί ένα κράτος να πληρώσει, σημαίνει ότι έχει ήδη πτωχεύσει, έστω και αν αυτό δεν ανακοινώνεται επισήμως, για λόγους στήριξης του ευρώ, και από την άλλη, όπως κατέδειξα σε προηγούμενο άρθρο μου, διότι υπήρχαν πλείστες όσες εναλλακτικές λύσεις πέρα από την οριστική στάση πληρωμών που προσωπικά υποστηρίζω, οι οποίες άλλωστε εφαρμόστηκαν με επιτυχία σε διάφορες χώρες. (Προσωρινή στάση, μερική στάση, επαναδιαπραγμάτευση, απεύθυνση σε άλλους πέρα των δυτικών δανειοδότες κ.λπ.).

Τώρα πια, η κυβερνητική προπαγάνδα επιδιώκει να παραπλανήσει το λαό επιχειρώντας να τον αποπροσανατολίσει ως προς το ποιοι είναι υπεύθυνοι για το χρέος. Ετσι φαινομενικά αντιφατικά, αλλά στην πραγματικότητα συμπληρωματικά, από τη μια στοχοποιούνται ορισμένοι ατομικά ως αποδιοπομπαίοι τράγοι και από την άλλη γενικεύονται οι ευθύνες σε όλες τις τάξεις και στρώματα. Κυρίως αυτό που επιχειρείται είναι το αναποδογύρισμα της κλίμακας των ευθυνών.

Εξηγούμαι. Για το δημόσιο χρέος πρωτίστως ευθύνονται οι «νόμιμοι» κλέφτες ξένοι και ντόπιοι, δηλαδή το ξένο και ντόπιο κεφάλαιο που καρπώθηκε τη μερίδα του λέοντος τόσο του παραγόμενου πλούτου όσο και των δανείων. Πιο συγκεκριμένα, υπεύθυνοι είναι τόσο οι νόμιμοι τοκογλύφοι ξένοι δανειστές μας, οι ξένες εταιρείες που αφαίμαξαν τον τόπο μέσω των ιδιωτικοποιήσεων και στη συνέχεια των ιδιωτικών εταιρειών τους, οι εταιρείες που μας πουλούν τους στρατιωτικούς εξοπλισμούς… είναι επίσης οι ντόπιες τράπεζες, το ντόπιο κρατικοδίαιτο επιχορηγούμενο ιδιωτικό κεφάλαιο, είναι οι εργολάβοι του Δημοσίου, το επιχορηγούμενο παπαδαριό και η μη φορολογούμενη Εκκλησία, η ανάληψη της Ολυμπιάδας με τα δάνεια που πήραμε για να την διεκπεραιώσουμε.

Ακολουθεί η «παράνομη» κλοπή, πρωτίστως και πάλι των μεγάλων επιχειρήσεων, κύριων φοροφυγάδων και χρεωστών των δημοσίων ταμείων, της μαύρης οικονομίας, των κάθε λογής και επιπέδου λαμόγιων, μιζαδόρων, της Siemens και των εξοπλισμών και όχι μόνον, των πολιτικών καταχραστών, των μεγαλοελεύθερων επαγγελματιών και των διαφόρων άλλων ημίθεων του βασιλείου του Μαμωνά.

Και βεβαίως υπεύθυνοι είναι το αστικό κράτος που λειτουργεί ως συλλογικός καπιταλιστής και σύσσωμες οι πολιτικές δυνάμεις που το υπηρετούν και κυρίως το ΠΑΣΟΚ, και η Ν.Δ., και οι πολιτικοί που ανήκουν σε αυτές, όχι επειδή έκρυβαν παραχαράζοντάς την, την πραγματικότητα, αλλά διότι ως όργανά της κυρίαρχης τάξης την δημιούργησαν και την αναπαρήγαγαν.

Οσον αφορά την πελατειακή πολιτική -την οποία πρωτίστως το ΠΑΣΟΚ ανήγαγε σε εθνικό σπορ- αυτή πρέπει να κατηγορηθεί, όχι δα διότι εξασφάλιζε δουλειά σε νέους ανθρώπους ως το κράτος είχε υποχρέωση, όχι δα διότι δήθεν οι υπερδιογκωμένες προσλήψεις σε σχέση με τις αποχωρήσεις στο Δημόσιο είναι από τις κύριες αιτίες της αύξησης του χρέους, αλλά διότι εξασφάλιζε δουλειά με αυτόν τον χυδαίο και ταπεινωτικό τρόπο, και όχι πάντα εκεί όπου υπήρχαν πραγματικές ελλείψεις.

Οι μόνοι που δεν έχουν καμία ευθύνη για τη δημιουργία του χρέους, είναι εκείνοι που καλούνται να το πληρώσουν. Η εργατική τάξη, οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι και κυρίως η νέα γενιά. Επίσης , η αγροτιά που ξεκληρίζεται και μια σειρά από μικροβιοτέχνες και εμπόρους που στην πλειοψηφία τους έχουν μετατραπεί σε υπαλλήλους των ληστών τραπεζών.

Αν λοιπόν το ελληνικό κράτος εκπροσωπούσε αυτούς τους άμοιρους ευθυνών, και όχι το κεφάλαιο, θα έπρεπε να αρνηθεί την πληρωμή του χρέους, μια που αυτό δεν αφορά τον ελληνικό λαό, αλλά κυρίως το μεγάλο ιδιωτικό κεφάλαιο και τους υποστηριχτές του , επειδή όμως εκπροσωπεί αυτό το τελευταίο, όχι μόνο δανείζεται για να το αποπληρώσει αυξάνοντάς το, αλλά και το χρεώνει στο λαό.

Εδω τα καλα πλυντηρια!!!

(Η γελοιογραφια ειναι του Σταθη απο εδω)

Διαβαζω εδω:

Κίνητρα για επαναπατρισμό κεφαλαίων !!!

Έτσι ονομάζεται το άρθρο 18 του νέου φορολογικού μας νομοσχεδίου.

Με απλά λόγια, όποιος Έλλην, διαθέτει κεφάλαια σε τράπεζες του εξωτερικού, μπορεί από τις 15/4/2010 και επί ένα τουλάχιστον εξάμηνο εμπροθέσμως , να φέρει σε Τράπεζες του εσωτερικού τα κεφάλαια αυτά αφορολόγητα, έναντι ενός ελαχίστου τιμήματος 5% !
Μπορεί, επίσης, απλά να τα ‘νομιμοποιήσει’ (με λίγα λόγια να τα φέρει όποτε θέλει πίσω), αφήνοντάς τα ‘έξω’, πληρώνοντας αυτή τη φορά λίγο παραπάνω, 8% !
Κι επειδή είμεθα και ‘αναπτυξιακή’ κυβέρνησις, άμα τα λεφτουδάκια αυτά τα κάνει οικοδομές, ή μετοχές Α.Ε. κλπ, με άλλα λόγια, άμα τα ‘επενδύσει’, τα μισά του τα απαλλάσσουμε και από το 5% !….

Στο οικείον άρθρον του νομοσχεδίου, που αποτελεί πλέον νόμον του Κράτους, υπάρχει και η ακόλουθη φράση, όπως ακριβώς σας την αντιγράφω:

‘…Για τα κεφάλαια αυτά δεν ερευνάται, προκειμένου για την εφαρμογή των ισχυουσών φορολογικών διατάξεων, ο τρόπος απόκτησής τους…’

ΣΧΟΛΙΟ:

Τρεξε εσυ μισθωτε να μαζεψεις αποδειξεις…για να εχεις το αφορολογητο των 6.000 € !!!

Αυτο τωρα πως λεγεται, σοσιαλιστικη (ή αλλιως πρασινη) αναπτυξη;;;

Η αισιόδοξη πλευρά της χρεοκοπίας

Για μέρες τώρα βαραίνουμε τις ψυχές μας με μια μόνιμη αγωνία: Θα χρεοκοπήσει το κράτος μας;
Ε, λοιπόν, ήρθε η ώρα να αγκαλιάσουμε αυτό που φοβόμαστε.
Αν οι φίλοι μας οι Γερμανοί δεν έχουν πρόβλημα να χρεοκοπήσουμε, καιρός είναι να το κάνουμε. Χωρίς δεύτερη κουβέντα.
Όχι ως διαπραγματευτική μπλόφα και ούτε μόνο γιατί το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί είναι να χρεοκοπήσουμε σε ένα χρόνο, αλλά επειδή ήρθε η ώρα να στρέψουμε το βλέμμα στην αισιόδοξη πλευρά της χρεοκοπίας.
Υπάρχει τέτοια πλευρά; Και βέβαια υπάρχει.
Σε σχέση με χώρες όπως η γνωστή τρόικα Πορτογαλία, Ισπανία και Ιρλανδία, αλλά και η Βρετανία και το Βέλγιο, το σύνολο του χρέους μας (δημοσίου και ιδιωτικού) είναι το μικρότερο.

Πως αυτό; Επειδή οι Έλληνες, ως άτομα αλλά και ως ιδιωτικός τομέας, χρωστάμε πολύ λιγότερα εκείνων.
Ακόμα και οι αντιπαθέστατες τράπεζές μας έχουν ένα μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα: Πάνω από 150 δις πραγματικών καταθέσεων!
Μιλάμε για άνω του μισού ΑΕΠ σε καταθέσεις, κάτι για το οποίο οι περισσότεροι εταίροι μας θα σκότωναν να το έχουν, που λέει ο λόγος.
Αν μάλιστα προσθέσετε και όλα τα χρήματα ελλήνων που βρίσκονται στο εξωτερικό, θα δείτε ότι οι έλληνες δεν είμαστε και τόσο φτωχοί κατά μέσον όρο, κι ας έχουμε το μεγαλύτερο ποσοστό φτώχειας στην Ευρώπη (με εξαίρεση την Λεττονία).

Ποια είναι λοιπόν τα χαρμόσυνα νέα;

Ότι μια πτώχευση θα αποδειχθεί σχετικά ανώδυνη.

Ο λόγος διττός:
Πρώτον, δεν είμαστε κατά μέσον όρο ούτε οι φτωχότεροι ούτε οι πιο υπερχρεωμένοι.
Δεύτερον, όσον αφορά τα χρέη του δημοσίου, αυτά βαραίνουν εμάς, ως άτομα, πολύ λιγότερο από όσο βαραίνουν τους ξένους.

Κάντε την σύγκριση με την Ιαπωνία, το χρέος της οποίας ανήκει σε Ιάπωνες σε ποσοστό 95%. Αν το Ιαπωνικό κράτος αναγκαστεί στην πτώχευση, η καταστροφή της χώρας θα είναι ολική. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει για εμάς, καθώς μας ανήκει (δηλαδή στις δικές μας τράπεζες) μόνο το 25% του δημόσιου χρέους μας.
Έτσι λοιπόν, δεδομένου ότι η πτώχευση του δημοσίου διαγράφεται ως αναπόφευκτη (εκτός αν πανικοβληθούν οι εταίροι μας αρκετά και το συνδράμουν για χρόνια πολλά, οπότε έχει καλώς), το κόστος της στάσης πληρωμών δεν θα το υποστούμε μόνοι μας.

Μα αν το δημόσιο κηρύξει στάση πληρωμών, τι θα γίνει την επόμενη μέρα; Πως θα ξανα-δανειστεί;
Πράγματι, το κράτος θα στριμωχτεί. Για κάμποσο καιρό το δημόσιο θα πρέπει απλώς να ξοδεύει όσα μαζεύει από φόρους. Και γιατί είναι κακό αυτό; Να μάθει επί τέλους, αφού θα έχει ανακουφιστεί από το νταλκά των τοκοχρεολυσίων, να ζει με αυτά που εισπράττει. Π.χ. να καταγγείλει όλες τις εξοπλιστικές συμβάσεις, να συμπιέσει τους ανώτερους μισθούς (τον δικό μου συμπεριλαμβανομένου) τόσο που να καλύπτει τις δαπάνες του από τους φόρους που εισπράττει κλπ.

Οι τράπεζές μας; Θα υποφέρουν, είναι αλήθεια – δεδομένου ότι ακόμα και το 25% του δημόσιου χρέους που διαθέτουν θα παγώσει.
Ναι, αλλά μην ξεχνάμε ότι το έχουν ήδη διαθέσει στην ΕΚΤ ως ενέχυρο για ζεστό χρήμα που έχουν ήδη πάρει. Και ότι έχουν πρόσβαση στις τεράστιες, κατά κεφαλήν, αποταμιεύσεις μας. Για να μην προσθέσω ότι απολαμβάνουν εγκληματικά υψηλά ποσοστά κέρδους τόσα χρόνια. Όπως το κράτος μας, έτσι κι αυτές να μάθουν να ζουν λιτά και με σύνεση όπως κάνουν χρόνια τώρα οι εργαζόμενοι των 700 ευρώ.

Επί πλέον, ο αποκλεισμός του κράτους μας από τις χρηματαγορές, δεν θα διαρκέσει πολύ. Αν κηρύξει στάση πληρωμών, και ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό του, δεν θα περάσει πολύ καιρός που παλιοί δανειστές θα αποδεχθούν νέους όρους αποπληρωμής ενός ποσοστού των περασμένων δανεικών και νέοι υποψήφιοι δανειστές (μπορεί και οι ίδιοι με τους παλιούς) θα σχηματίσουν ουρά έξω από το Υπουργείο Οικονομίας να το δανείσουν! Βλέπετε, το χρέος μας θα έχει μειωθεί τόσο που θα αποτελούμε εξαιρετική επένδυση. Έτσι είναι το κεφάλαιο – όταν οσφραίνεται ένα επικερδές deal δεν σέβεται ούτε τον εαυτό του.

Σε τελική ανάλυση, είναι λάθος μας να φοβόμαστε τόσο πολύ την στάση πληρωμών του ελληνικού δημοσίου. Άλλοι πρέπει να φοβούνται μια τέτοια εξέλιξη περισσότερο από εμάς:

• η κυβέρνηση της κας Μέρκελ η οποία θα πρέπει να διασώσει τις Γερμανικές τράπεζες που θα κλονιστούν από μια δική μας στάση πληρωμών

• η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που θα πρέπει να δει τι θα κάνει με μία χώρα-μέλος την οποία δεν μπορεί να αποβάλει από την ΕΕ αλλά η οποία τελεί υπό πτώχευση

• οι κυβερνήσεις όλων των άλλων χωρών (πλην ίσως της Ολλανδίας και της Αυστρίας) που θα τρέμουν για το ποιος θα είναι ο επόμενος στόχος των αγορών (των οποίων η όρεξη θα έχει ανοίξει από την ‘επιτυχημένη’ επίθεση στο χρέος της Ελλάδας)

• οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας (χωρών με συνολικό χρέος πάνω από 400%)

• όλοι όσοι έχουν επενδύσει στο ευρώ, είτε σε περιουσιακά στοιχεία είτε ως μέσο συναλλαγής.

Στάση πληρωμών λοιπόν!
Τώρα!
Με χαμόγελο και αισιοδοξία!

(Και ξέρετε ποιο είναι το ωραίο; Ότι αν πειθόμασταν να απελευθερωθούμε από τον φόβο της πτώχευσης, οι φίλοι μας οι Γερμανοί θα έσπευδαν την ίδια στιγμή να την αποσοβήσουν…)

•Ο Γιάνης Βαρουφάκης διδάσκει οικονομική θεωρία και πολιτική οικονομία στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

(πηγη)

Στρίβειν του χρέους δια του Δ.Ν.Τ…όχι για πολύ μα για 4 χρόνια.

Το κόστος δανεισμού και η επιστροφή του αρχικά δανεισθέν κεφαλαίου θα φτάσουν τα 140 δις ευρώ τα επόμενα 7 χρόνια. Σύμφωνα με την συμφωνία που έχει υπογραφεί κάθε πληρωμή αποπληρώνεται σε οκτώ ισόποσες τριμηνιαίες δόσεις, αρχίζοντας 3 ¼ χρόνια μετά την καταβολή κάθε πληρωμής. Με απλά λόγια  την επταετία που ακολουθεί, με την Ελλάδα ενταγμένη στον μηχανισμό στήριξης ΕΕ+ΕΚΤ+ΔΝΤ (για 3,5 χρόνια), θα σημάνει μια μεταφορά πλούτου άνω των 140 δισ. ευρώ απευθείας από τα λαϊκά εισοδήματα και τα κρατικά ταμεία στα χαρτοφυλάκια ξένων (κυρίως των ΗΠΑ και της Ευρώπης) και εγχώριων τραπεζών. Το αποτέλεσμα της προσπάθειας αυτής σύμφωνα με εκτιμήσεις του ίδιου του Δ.Ν.Τ θα είναι το χρέος της Ελλάδος να φτάσει το 150% του ΑΕΠ το 2013, πριν αρχίσει να αποκλιμακώνεται.

Στην πραγματικότητα αν κάποιος διαβάσει καλύτερα την συμφωνία  η Ελλάδα έκανε αναδιάρθρωση του χρέους που έχει να πληρώσει την επόμενη τετραετία. Μέσα στο τετραετές αυτό διάστημα θα λήξουν και εικοσαετή και δεκαετή και τριετή και διετή και μονοετή ομόλογα. Όλα αυτά τα ομόλογα θα πληρωθούν στην ώρα τους ελέου του μηχανισμού ΕΕ+ΕΚΤ+ΔΝΤ αλλά η πραγματική αποπληρωμή τους για την Ελλάδα θα ξεκινά 3 ¼ χρόνια αργότερα σύμφωνα με τη συμφωνία που υπέγραψε το Ελληνικό κράτος με την ΕΕ+ΕΚΤ+ΔΝΤ.

Ωραία θα πείτε. Η Ελλάδα με ένα τρίσμπαρο (ΕΕ/ΕΚΤ/ΔΝΤ) θα πετύχει πολλά τρυγόνια και κυρίως δημοσιονομικό νοικοκύρεμα, αναδιάρθωση χρέους με βάση το χρόνο και όχι το ίδιο το χρέος και μια μορφή οργανωμένου εισπρακτικού μηχανισμού (θα τον δείτε σε λίγα τέρμενα).  Λάθος. Η Ελλάδα θα τα έχει πετύχει όλα αυτά στο τέλος του προγράμματος, όμως την στιγμή που θα πρέπει να περπατήσει μόνη της και θα χρειαστεί να ξοδέψει λεφτά είτε για επενδύσεις είτε για πληρωμή των χρεών προς ΕΕ+ΕΚΤ+ΔΝΤ είτε για πληρωμή χρεών προς τρίτους εκείνη τη στιγμή ακριβώς θα βρέθει στο λάθος χώρο την πιο ακατάλληλη στιγμή. Ο χώρος θα λέγετε διεθνείς αγορές χρήματος και η πιο ακατάληλη στιγμή θα έχει να κάνει με το ότι το χρέος της Ελλάδος θα είναι στο 150% του ΑΕΠ της σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ.

Το προδιαγεγραμένο δυστύχημα για την Ελλάδα που θα λάβει χώρα σε τέσσερα χρόνια από τώρα θα είναι ότι το 50% τους χρέους της θα το έχει υποθηκευμένο με κρατικά / εθνικά assets και το άλλο 50% θα είναι χωρίς εμπράγματη επιβάρυνση (good will), ενώ σήμερα το 100% του χρέους δεν έχει καμία υποθήκευση. Πότε θα είναι καλύτερα τα πράγματα πιστεύετε τότε ή τώρα;

Θα μου πείτε ότι δεν έχει η Ελλάδα ελπίδα να την σκαπουλάρει; Φυσικά και έχει. Τον μοναδικό τρόπο που έχει αυτή αλλά και οι άλλες όμοιες Ευρωπαικές μπανανίες του Νότου και του Βορά θα τον αναφέρω σε επόμενο άρθρο.

(πηγη)

ΔΝΤ: Σε 10 χρόνια το χρέος θα είναι μεγαλύτερο από αυτό του 2009.

Απίστευτο. Σύμφωνα με την επίσημη έκθεση του ΔΝΤ, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας, ενώ το 2009 ήταν στο 115% του ΑΕΠ, το 2013 θα ανέβει στο 149% και αν όλα πάνε καλά, τότε το 2020 θα μειωθεί στο 120%. Αν όμως αυξηθούν τα επιτόκια δανεισμού ή αν δεν υπάρξει ανάπτυξη τότε μπορεί το χρέος να φτάσει το 2020 μέχρι και στο 166% του ΑΕΠ, παρά τη σκληρή λιτότητα.Από αυτό συμπεραίνουμε τρία πράγματα:1)Τουλάχιστον μέχρι το 2020, τα κεφάλια μέσα. Σκληρή λιτότητα, εξαθλίωση και όποιος αντέξει.2) Το 2020 θα είμαστε,…από άποψη χρέους, όπως ακριβώς είμαστε σήμερα και πάντως  χειρότερα από το 2009 και
3) Ποιος ο λόγος να υποφέρουμε όλα αυτά, που δεν οδηγούν πουθενά; Γιατί λοιπόν δεν μηδενίζουμε το κοντέρ σήμερα και να αρχίσουμε από την αρχή από σήμερα κιόλας;Γιατί να υποφέρουμε μέχρι να πάρουν όλοι οι τοκογλύφοι τα χρήματά τους; Ποιοι είναι αυτοί, χάριν των οποίων θα πρέπει να υποφέρει ένας ολόκληρος λαός για τόσα χρόνια;Και στο κάτω κάτω και πάλι αν όλα πάνε καλά, ποιος μας λέει ότι το 2020 με ένα νέο δημόσιο χρέος στο 120% του ΑΕΠ, δεν θα μας ανεβάζουν και πάλι τα spreads, όπως και σήμερα,  για να συνεχίσουμε στην υποδούλωση;;Αφού βρε Έλληνες θα πτωχεύσουμε που θα πτωχεύσουμε κάποια στιγμή. Αφού κάποια στιγμή θα αναγκαστούμε να μηδενίσουμε το κοντέρ.Γιατί δεν το κάνουμε από τώρα που έχουμε κάποιες οικονομικές δυνάμεις στην άκρη πριν εξαθλιωθούμε εντελώς;Εξάλλου σήμερα που κινδυνεύει ολόκληρο το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα εξ αιτίας μας, μπορεί και να μας βοηθήσουν.Αύριο όμως, όταν θα έχουν εξασφαλιστεί οι άλλοι, τι θα γίνει;Μόνο μια σωτηρία υπάρχει. Μεγάλη ανάπτυξη.Όμως, πιστεύει κανείς σας ότι η κρατικοδίαιτη οικονομική μας ολιγαρχία θα φέρει κεφάλαια για να τα ρίξει σε επικίνδυνες παραγωγικές επενδύσεις ή θα ρίξει τις τιμές των όποιων προϊόντων της;;;Κούνια που μας κούναγε !!!

(πηγη)

Μονόδρομος ή διαπραγμάτευση; Τι δεν κατάλαβε η κυβέρνηση

Οι υποστηρικτές του ΔΝΤ, της μονόπλευρης λιτότητας, του περιορισμού της δημοκρατίας, υποστηρίζουν ότι οι πρόσφατες επιλογές της ελληνικής κυβέρνησης είναι μονόδρομος. Υποστηρικτικά γίνεται επίκληση του επιχειρήματος, ότι η Ελλάδα είναι «από κάτω» και δεν μπορεί να θέτει όρους στους δανειστές της. Με άλλα λόγια ότι όποιος χρωστά και ζητά δεν μπορεί να διεκδικεί. Αυτός είναι ο σκληρός πυρήνας του επιχειρήματος. Η σημασία του είναι μεγάλη. Όχι μόνο για αυτό που ήδη έγινε, αλλά πολύ περισσότερο για τα μελλούμενα. Αν η κυβέρνηση δεν μάθε με επάρκεια από τα λάθη που έκανε το τελευταίο εξάμηνο, τότε ο κίνδυνος επανάληψης των ίδιων λαθών σε καταστάσεις πιο δύσκολες, είναι μεγάλος. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να φωτιστεί το πρόβλημα της διαπραγμάτευσης στις σημερινές συνθήκες. Διαπραγμάτευση χωρίς εναλλακτικές;
Η κυβέρνηση, εκτιμώ, ότι,
Α) δεν αναζήτησε έγκαιρα λύσεις, όταν μπορούσε να αγοράσει ακόμα φτηνά δάνεια. Απόφυγε να δανειστεί από τις αναδυόμενες αγορές, εκεί από όπου δανείζονται ακόμα και οι Αμερικανοί. Η κυβέρνηση διέθετε εναλλακτικές, ιδιαίτερα στην αγορά ταμείων της Κίνας, ορισμένων αραβικών κρατών και ρωσικών κεφαλαίων. Όχι μόνο δεν το έκανε, αλλά επέτρεψε να καούν αυτές οι εναλλακτικές. Τις διάψευσε δημόσια και δήλωσε ότι δεν είχε καν τέτοια πρόθεση. Με αυτό τον τρόπο, έστω και άθελά της, έστειλε μήνυμα σε ΕΕ και ΔΝΤ ότι δεν διαθέτει άλλες εναλλακτικές.
Β) Καθυστέρησε. Ξέχασε παντελώς ότι ο χρόνος και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπραγματεύεται κανείς είναι στοιχείο εναλλακτικότητας. Άλλο πάω στις αγορές να αγοράσω όταν τα επιτόκια είναι 3-4%, και άλλο όταν αυτά έχουν πάρει την ανηφόρα.
Γ) Πήγε στις διαπραγματεύσεις έχοντας παραδοθεί ψυχολογικά. Και το χειρότερο, αυτό το ήξεραν και οι δανειστές της. Όταν οι υπουργοί της κυβέρνησης πριν πάνε καν στη διαπραγμάτευση κυρρήτουν δημόσια ότι δεν δικαιούνται και δεν μπορούν να ζητάνε διαπραγμάτευση, τότε έχουν βάλει μόνοι τους τη θηλιά γύρο από το λαιμό τους.
Δ) Από τις πρώτες διαπραγματεύσεις – ανιχνεύσεις με την ΕΕ, στα τέλη του 2009, έλειπαν έμπειροι διαπραγματευτές. Πήγαιναν μεν άνθρωποι με γνώσεις στην οικονομία, χωρίς, όμως, παραστάσεις για το πώς γίνονται οι διαπραγματεύσεις. Ποιες είναι οι τεχνικές και οι δυνατότητες του διαπραγματευτή.
Ε) Οι αρμόδιοι δεν κατανόησαν τον γενικότερο χαρακτήρα του ελληνικού προβλήματος. Τόσο ως προς την έκτασή του, όσο και ως προς τη διασύνδεσή του με τις μελλοντικές εξελίξεις στην ίδια την ΕΕ. Για αυτό δεν αντελήφθηκαν ότι θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν έχοντας ως γραμμή άμυνας τη θέση, ότι τυχόν «πτώση» της Ελλάδας θα συμπαρασύρει και άλλους. Και δεν το λέω αυτό για τις τελευταίες ημέρες, όπου πράγματι όλα είχαν μπει σε ένα αυλάκι συγκεκριμένης πορείας, αλλά για όλους αυτούς τους μήνες που οδήγησαν την Ελλάδα σε αυτό το αυλάκι. Η κυβέρνηση δεν εξήγησε στους πιεστές της, ότι υπάρχουν όρια. Ότι αυτά τα όρια είναι υπαρκτά και ότι αν την πιέσουν να κινηθεί πίσω από αυτά, τότε θα αναγκαστεί να «πηδήξει στο κενό» συμπαρασύροντας και όσους κράταγαν το σκοινί για να κρεμάσουν την Ελλάδα. Ότι, δηλαδή, από ένα σημείο και πέρα το παιχνίδι δεν θα ήταν πια, όπως λέμε στη θεωρία των παιγνίων, «χάνω – κερδίζω» αλλά «χάνω – χάνεις». Μια τέτοια προοπτική και σαφήνεια απαιτεί ασφαλώς θάρρος, τόλμη, διαπραγματευτική στρατηγική, συγκέντρωση δυνάμεων, πολιτική και όχι λογιστική αντίληψη του όλου θέματος.Στην ΕΕ, χώρες όπως η Γερμανία και τμήματα της Επιτροπής έπρεπε να κατανοήσουν έγκαιρα ότι πέραν ενός ορίου θα υπήρχαν αρνητικές συνέπειες και για εκείνους. Ότι η διάλυση της Ελλάδας δεν θα ήταν μια απλή άσκηση για τις νέες γερμανικές επιλογές στην Ευρώπη, όπως δυστυχώς και έγινε.
Στ) Η κυβέρνηση δεν πήρε μέτρα να εξηγήσει στην άλλη πλευρά τη σημασία του χρόνου των διαπραγματεύσεων. Ότι όσο αυτή επιμηκύνεται, όχι μόνο γίνεται πιο δύσκολη η λύση του προβλήματος, αλλά αυξάνει το κόστος για όλες τις πλευρές. Φαίνεται ότι κάποιες στιγμές δεν κατανοήσει με ακρίβεια το τι έπαιρνε και το τι έδινε στις διαπραγματεύσεις που έκανε και νόμιζε ότι είχε κερδίσει και χρόνο και συμφωνία.
Ζ) Η κυβέρνηση «πούλησε» πολύ εύκολα ένα κεντρικό ζήτημα διαπραγμάτευσης. Τον χρόνο που απαιτείται για τη μείωση των ελλειμμάτων. Δεν μπορεί οι Γερμανοί να δηλώνουν ότι θα μειώσουν το έλλειμμά τους κατά 2% εντός μιας πενταετίας και η Ελλάδα με ύφεση και δυσλειτουργική δημόσια διοίκηση να δεσμεύεται σε περιορισμό του ελλείμματος εντός τριών ετών κατά 10% και άνω.
Η) Η κυβέρνηση συμπεριφέρθηκε ως ο μηχανισμός διάσωσης για την Ελληνική οικονομία να ήταν κάτι το πρωτοφανές. Η αλήθεια είναι ότι ανάλογοι μηχανισμοί είχαν ήδη δημιουργηθεί από την ΕΕ προκειμένου να στηριχθούν η Ουκρανία και στη συνέχεια δύο κράτη μέλη της, η Ρουμανία και η Λετονία. Όλα δείχνουν ότι δεν υπήρξε επεξεργασία στην Ελλάδα των συσσωρευμένων εμπειριών ως προς αυτούς τους μηχανισμούς. Επεξεργασία που σίγουρα θα βοηθούσε, ώστε η Ελλάδα να μην δανείζεται, αν και μέλος της ευρωζώνης, πιο ακριβά από χώρες που δεν ανήκουν σε αυτήν (η Λετονία δανείστηκε με 2,14% από το ΔΝΤ, 3,1% από τα άλλα κράτη της ΕΕ και την Επιτροπή). Σε κάθε περίπτωση είναι λάθος να πηγαίνει κάποιος σε διαπραγματεύσεις χωρίς σαφήνεια του τι δείχνει η υπάρχουσα πείρα και πώς αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί.
Θ) Ο λόγος που η Λετονία δανείστηκε κατά πολύ πιο φτηνά από ότι η Ελλάδα, δεν είναι τα διαφορετικά μεγέθη, αλλά όπως έγραψαν έγκυρες γερμανικές εφημερίδες, και αυτές κάτι γνωρίζουν, ζήτημα πολιτικής επιλογής της ίδιας της Γερμανίας! Δυστυχώς, η ελληνική διαπραγμάτευση δεν έλαβε συγκεκριμένα μέτρα επίδρασης επί της γερμανικής διαπραγματευτικής στρατηγικής, καθώς και επί της ίδιας της γερμανικής κοινής γνώμης.
Ι) Οποιοσδήποτε παρακολουθεί μάθημα διεθνών διαπραγματεύσεων γνωρίζει ότι εάν μια χώρα βρεθεί σε αδυναμία κατά τη διάρκεια διαπραγμάτευσης σε ένα πολυμερές όργανο, τότε θα πρέπει να επιλέξει τη διαδικασία της «διαπραγμάτευσης πακέτο». Ακόμα και αν δεν τις δίνεται μια τέτοια δυνατότητα, οφείλει να τη διεκδικήσει σθανερά.Διαπραγμάτευση πακέτο είναι μια διαπραγμάτευση στην οποία προκειμένου κάποιος να πάρει αυτό που θέλει σε ένα σημείο-ζήτημα που είναι αδύναμη η θέση του, προσθέτει και άλλες θεματικές. Αυτό σημαίνει ότι είτε επιδιώκει να κάνει παραχωρήσεις σε θέματα που δεν έχουν για τον ίδιο σημασία, αλλά κατέχουν σημαντική θέση στη διαπραγματευτική επιλογή άλλων πλευρών, είτε να ανεβάσει το κόστος για αυτές.
Ια) Διαπραγμάτευση δεν υπάρχει όταν δεν εντοπίζουν οι άλλες πλευρές κόστος για τις ίδιες. Πέραν από όσα ήδη είπα στο σημείο [ε], θέλω να υπογραμμίσω, ότι χρειάζεται να αναδείξει κανείς σε μια διαπραγμάτευση το κόστος που θα έχει για την άλλη μεριά η μη αποδοχή τουλάχιστον των κόκκινων γραμμών της Ελλάδας. Η Ελλάδα θα μπορούσε να δηλώσει ότι στην περίπτωση που θα την άφηναν να πέσει, ή δεν επιταχύνονταν οι διαδικασίες, ή δεν μειωνόταν ο προσφερόμενος τόκος, τότε θα ασκούσε πολιτική αλά Γαλλία στη δεκαετία του εξήντα. Δηλαδή, πολιτική της άδειας καρέκλας σε όλα τα ζητήματα που εμπίπτουν στη διαδικασία του βέτο. Ότι, δηλαδή, θα μπλόκαρε όλες τις διαδικασίες προκειμένου να μην καταστραφεί η ίδια. Η πρόταση αυτή δεν ήταν απαραίτητο να εφαρμοστεί έτσι και σε αυτή την έκταση. Αλλά θα μπορούσε να υπάρξει υιοθέτηση της λογική της.
Ιβ) Δεν χρειάζεται να συμφωνήσει κανείς με όλες τις παραπάνω προτάσεις μου για εναλλακτική διαπραγμάτευση. Εξάλλου υπάρχουν και πολλές άλλες δυνατότητες. Αλλά φαίνεται ότι οι αρμόδιοι στην εξωτερική πολιτική καθώς και στο οικονομικό επιτελείο ή αγνοούσαν την τέχνη της σύνθετης διαπραγμάτευσης ή δεν άντεχαν σκληρές διαπραγματεύσεις. Σε κάθε περίπτωση θα μπορούσαν να είχαν λάβει υπόψη τους κάποια από τα πιο πάνω προτάσεις. Ακόμα σημαντικότερο, οφείλουν να το κάνουν στις πολλαπλές διαπραγματεύσεις που βρίσκονται ενώπιόν μας. Τόσο σε ζητήματα Οικονομικής Πολιτικής, όσο και σε εκείνα της Εξωτερικής Πολιτικής.
Η οργή που οδηγεί σε φόνους μετατρέπεται γρήγορα σε φόβο και αδράνεια. Η τυφλή εξέγερση γίνεται κατάθλιψη. Μια μεγαλειώδη πορεία αμαυρώθηκε από ένα έγκλημα. Η λύση βρίσκεται στην άμεση λήψη μέτρων στήριξης των αδυνάτων. Τιμωρίας των παρανόμως κατέχοντων. Αναπτυξιακή πολιτική και έλεγχος στις τιμές. Αν δεν υπάρξει αυτό το οικονομικό, πολιτικό, ηθικό συμβόλαιο για τη χώρα το μέλλον της θα είναι σκοτεινό.

(πηγη)

Στο blog απο οπου μετεφερα το κειμενο, εχει μια φωτογραφια του Νικου Κοτζια. Οπότε υποθετω οτι ειναι δικο του το κειμενο.

Πρωτοβουλία Οικονομολόγων: Υπάρχουν εναλλακτικοί δρόμοι

Των Κώστα Βεργόπουλου, Γιάννη Δραγασάκη, Πέτρου Λινάρδου-Ρυλμόν, Σάββα Ρομπόλη

Η βαθιά κρίση στην οποία οδήγησε την παγκόσμια οικονομία η νεοφιλελεύθερη στρατηγική οφείλεται σε δύο σοβαρές επιλογές. Στη συνεχή αφενός αναδιανομή του εισοδήματος σε βάρος των μισθωτών και των λαϊκών τάξεων, με στόχο την αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου και του πλούτου των ανώτερων τάξεων, και με αποτέλεσμα τη μείωση της ενεργού ζήτησης. Στην επίσης συνεχή αύξηση του ιδιωτικού και δημοσίου χρέους της οικονομίας με στόχο την αντιστάθμιση με αυτό τον τρόπο της στασιμότητας ή μείωσης της ζήτησης από την πλευρά της πραγματικής οικονομίας.

Η κυρίαρχη σήμερα προσέγγιση για την αντιμετώπιση της κρίσης, η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και τελικά η επιλογή της ελληνικής κυβέρνησης, είναι αυτή που υποστηρίζει την εξασφάλιση πάση θυσία ακόμα και της εκβιαστικής κερδοφορίας του τραπεζικού και επιχειρηματικού κεφαλαίου, διαμέσου και πάλι της αναδιανομής του εισοδήματος σε βάρος των μισθωτών, των κατώτερων εισοδημάτων, ειδικότερα των νέων, και φυσικά των ανέργων. Πρόκειται για την εξασφαλισμένη οδό προς την ύφεση, την ανεργία, την επιδείνωση των κοινωνικών υπηρεσιών, τη μείωση των συντάξεων, τη σοβαρή συρρίκνωση των κοινωνικών δικαιωμάτων και την πλήρη απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων.

Η αναθέρμανση της πραγματικής οικονομίας και η αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους και των κοινωνικών δικαιωμάτων απαιτούν μια αντίστροφη πολιτική. Με στόχους την ισχυρή και άμεση αναδιανομή του εισοδήματος προς όφελος της απασχόλησης και των κατώτερων εισοδημάτων και την ελάφρυνση του βάρους του χρέους, την παραγωγική ανασυγκρότηση και τον οικολογικό μετασχηματισμό της οικονομίας. Στην κατεύθυνση αυτή επιβάλλεται η επιμονή στην ανάπτυξη συνεργασιών με τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, τη διεκδίκηση της θεσμικής θωράκισης του ευρώ και τη θεσμοθέτηση μηχανισμού αναπτυξιακής σύγκλισης, καθώς και η αξιοποίηση κάθε άλλης δυνατότητας αμοιβαίας επωφελούς διεθνούς συνεργασίας σε ό,τι αφορά στο δημόσιο χρέος. Οι όποιες ρυθμίσεις επιχειρηθούν ή επιβληθούν θα πρέπει να υπηρετούν τους παραπάνω στόχους.

Το αδιέξοδο στο οποίο προσπαθεί να απαντήσει η προσφυγή στον Μηχανισμό Στήριξης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΕΚΤ και το ΔΝΤ) δεν αφορά τον δανεισμό του δημοσίου, αλλά αφορά την απροθυμία του ελληνικού κράτους να εξασφαλίσει την πληρωμή των ετήσιων τόκων του χρέους που προσεγγίζει τα 13 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ποσό που ισοδυναμεί με 5% περίπου του ΑΕΠ. Κινδυνεύει δηλαδή να οδηγηθεί η χώρα σε έναν κατήφορο επιδείνωσης της ύφεσης, εκρηκτικής αύξησης της ανεργίας και της μαζικής φτώχειας, επειδή δεν θέλησε η κυβέρνηση να επιτύχει άμεσα και αποτελεσματικά μία αναδιανομή εισοδήματος διαμέσου της φορολογίας, η οποία να αντιστοιχεί σε αυτό το ποσοστό του εθνικού εισοδήματος, και να λάβει μέτρα ανάκαμψης της παραγωγής και βελτίωσης της κοινωνικής αποτελεσματικότητας των δαπανών.

Αλλά η νεοφιλελεύθερη προσέγγιση υποστηρίζει μια δραματική αναδιανομή εισοδήματος σε βάρος των μισθωτών και των φτωχότερων κατηγοριών του πληθυσμού: πρόκειται για μειώσεις των μισθών και των λοιπών εισοδημάτων που μπορεί να φθάσουν από 10% μέχρι 20%, και μέχρι 30% μείωση των συντάξεων. Αυτή η νέα μεταφορά εισοδημάτων προς το χρηματιστικό κεφάλαιο και τα ανώτερα εισοδήματα δεν θα επιλύσει, αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, θα μεταθέσει το πρόβλημα του χρέους, ενώ θα επισπεύσει την κατάρρευση και διάλυση της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, με τον περιορισμό των δυνατοτήτων παραγωγής πρωτογενών πλεονασμάτων. Και μπορεί να προβλέψει κανείς ότι μια τέτοια αδύναμη οικονομία θα αδυνατεί να υποστηρίξει παραγωγικά την παραμονή της, για πολύ, στη ζώνη του ευρώ.

Ποιος οδήγησε την ελληνική οικονομία, τους εργαζόμενους, τους ανέργους και τους συνταξιούχους σ’ αυτή τη δυσμενή κατάσταση; Ποιος οδήγησε την ελληνική οικονομία στην κρίση του δανεισμού, του χρέους, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας. Διότι, ενώ είχαμε στο διάστημα 1998-2008 αύξηση του κόστους εργασίας κατά 1%, η επιδείνωση του επιπέδου ανταγωνιστικότητας ήταν 26,8%, την περίοδο 2000-2009. Φταίει λοιπόν η διεθνής οικονομική κρίση ή η εφαρμοζόμενη οικονομική και κοινωνική πολιτική μονεταριστικής έμπνευσης που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα; Πώς εξηγείται ότι η ελληνική οικονομία κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών με συνεχή αύξηση του ΑΕΠ και έντονη ανισοκατανομή του εισοδήματος προσφεύγει σε δανεισμό και συνεχή αύξηση του δημόσιου χρέους; Σε ποιους λόγους οφείλεται αυτό το «ελληνικό παράδοξο» που έχει οδηγήσει την ελληνική οικονομία, ιδιαίτερα μετά το 2007 σ’ αυτή τη δυσμενή δημοσιονομική, κοινωνική και παραγωγική κατάσταση; Η επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι το σημερινό δημοσιονομικό και παραγωγικό πρόβλημα της χώρας δεν οφείλεται στο επίπεδο των μισθών και των συντάξεων.

Εμείς θεωρούμε ότι οφείλεται κατά κύριο και αποκλειστικό λόγο στη δανειακή μεγέθυνση της δημόσιας και ιδιωτικής κατανάλωσης, στις υπερτιμολογήσεις των κρατικών προμηθειών, στις φοροαπαλλαγές προς τις επιχειρήσεις που στέρησαν από έσοδα τον Κρατικό Προϋπολογισμό (7,7% του ΑΕΠ οι άμεσοι φόροι στην Ελλάδα, 13,1% του ΑΕΠ οι άμεσοι φόροι στην Ε.Ε. των 27, συμμετοχή στην Ελλάδα των μισθωτών και συνταξιούχων κατά 81,5% στο δηλωθέν εισόδημα φυσικών προσώπων και κατά 78,7% στη φορολογία του εισοδήματος φυσικών προσώπων), στην ανισοκατανομή του εισοδήματος, στην απελευθέρωση της φοροδιαφυγής και στην κατάρρευση του μηχανισμού ελέγχου είσπραξης των εσόδων του κράτους, στην εισφοροδιαφυγή, την ευέλικτη, την αδήλωτη και ανασφάλιστη εργασία καθώς και στη συρρίκνωση του τεχνολογικού και καινοτομικού δυναμικού της χώρας.

Αυτό που προτείνουμε ως την οδό για την αναθέρμανση της οικονομίας και την κοινωνική ανασυγκρότηση είναι να πραγματοποιηθεί μια αντίθετη αναδιανομή του  εισοδήματος, να μεταφερθούν στα δημόσια ταμεία πόροι και εισοδήματα από τους έχοντες και κατέχοντες και όχι από τους μισθωτούς και τους φτωχούς. Είναι δυνατόν στις σημερινές κρίσιμες περιστάσεις για το μέλλον της οικονομίας και της κοινωνίας να υλοποιηθεί μια αύξηση της φορολογίας κατά 10 μονάδες του ΑΕΠ, η οποία θα προέλθει κατά το μισό από την πραγματική αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης και κατά το άλλο μισό από την αναδιανομή του εισοδήματος και την επιβολή ενός πράσινου φόρου. Βεβαίως, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις  -όπου στην ουσία έχουν δημιουργηθεί συνθήκες «παγίδας του χρέους»- το πρόβλημα είναι ταυτόχρονα και δημοσιονομικό και αναπτυξιακό. Άρα, πέρα από την πλευρά των εσόδων, σημαντική διάσταση της πολιτικής πρέπει να είναι και η μείωση των μη αποδοτικών δαπανών του δημοσίου και η αύξηση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα, στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, μεσομακροχρόνιου ορίζοντα.

Με αυτό τον τρόπο θα εξασφαλιστεί η πληρωμή των τόκων του δημοσίου χρέους, αλλά θα υπάρχουν και πόροι διαθέσιμοι για τη στήριξη της βιωσιμότητας του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, για την άμεση δημιουργία θέσεων εργασίας σε κοινωνικές υπηρεσίες (4 δισ. ευρώ τον χρόνο ισοδυναμούν με 200.000 ως 250.000 θέσεις εργασίας) και για την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων κατά 40% περίπου. Το πρόσθετο διαθέσιμο ποσό για τη στήριξη της οικονομίας θα ισοδυναμεί ετησίως με το τριπλάσιο των πόρων του ΕΣΠΑ και θα εξασφαλίσει την απαρχή μιας πορείας ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας σε αναπτυξιακή και αναδιανεμητική κατεύθυνση και θα έχει επιβαρύνει μόνο την πολυτελή κατανάλωση και τις πολυτελείς εισαγωγές.

Η προτεινόμενη από τον μηχανισμό «στήριξης» μείωση των αμοιβών της εργασίας στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα εμφανίζεται ως το μέσο για την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Αλλά η βύθιση της οικονομίας στην ύφεση και στην αύξηση της ανεργίας θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε κλείσιμο επιχειρήσεων, σε απολύσεις, σε απαξίωση επομένως του υλικού και ανθρώπινου παραγωγικού δυναμικού, καθώς και στη συνέχιση της επιδείνωσης του επιπέδου ανταγωνιστικότητας, με αποτέλεσμα να χρειαστούν δύο δεκαετίες για την ανασυγκρότηση ακόμα και των υπαρκτών σήμερα παραγωγικών δυνατοτήτων. Για την ανασυγκρότηση του παραγωγικού ιστού, τη βελτίωση της παραγωγικότητας, της καινοτομικής ικανότητας της οικονομίας και της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας, χρειάζεται αντίθετα να δοθεί άμεσα προτεραιότητα στον σχεδιασμό νέων πολιτικών για την ενέργεια και το περιβάλλον, τη βιομηχανία, την αγροτική οικονομία και τη στήριξη των μικρών επιχειρήσεων.

Μια τέτοια στρατηγική δεν αφορά σήμερα μόνο την ελληνική οικονομία και την ιδιαιτερότητά της. Αποτελεί μια αξιόπιστη και βιώσιμη στρατηγική για τις περισσότερες υπερχρεωμένες και ελλειμματικές οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επομένως για το σύνολο της  ζώνης του ευρώ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα αποδειχθεί σύντομα ότι η χρησιμοποίηση για την αντιμετώπιση της κρίσης των μεθόδων και των νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων και πολιτικών που οδήγησαν σε αυτήν δεν μπορεί παρά να φέρει μια βαθύτερη επιβράδυνση της οικονομίας και επιβάρυνση της κοινωνίας στο σύνολο της Ευρώπης. Μια ριζοσπαστική στρατηγική για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ελλάδα αποτελεί μια ουσιαστική συμβολή στη διαμόρφωση εναλλακτικών αναπτυξιακών και αναδιανεμητικών πολιτικών στο επίπεδο της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Οι ιδέες αυτές κατατίθενται στον δημόσιο διάλογο, που πρέπει, επιτέλους, να  αναπτυχθεί με στόχο τη διαμόρφωση μιας εναλλακτικής οικονομικής πολιτικής, βιώσιμης, κοινωνικά δίκαιης και αποτελεσματικής για τον κόσμο της εργασίας, της γνώσης και την κοινωνία συνολικά.

Συνεντευξη Σαμιρ Αμιν

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Άλλοι θα συμφωνήσουν, άλλοι θα διαφωνήσουν, πολλοί θα προβληματισθούν ή και θα σοκαριστούν. Το προσόν όμως του Γαλλο-αιγύπτιου οικονομολόγου Σαμίρ Αμίν, μέλους μιας μικρής ομάδας ανθρώπων που επηρέασαν καθοριστικά την οικονομική σκέψη του Ανδρέα Παπανδρέου, είναι ότι δεν μασάει τα λόγια του, δεν στρογγυλεύει τις ιδέες του και επιτρέπει επομένως να γίνει πραγματική συζήτηση και διερεύνηση σοβαρών προβλημάτων και εναλλακτικών λύσεων. Αυτό δηλαδή στο οποίο δεν μας έχει συνηθίσει η απίστευτη λογοδιάρροια χωρίς νόημα και περιεχόμενο των περισσότερων «διανοουμένων», δημοσιογράφων και πολιτικών μας κι αυτό που έχουμε απελπιστικά ανάγκη.

Μιλώντας για τον πατέρα του και τους ανθρώπους που τον επηρέασαν, ο σημερινός Πρωθυπουργός έλεγε, σε μια συνέντευξή του στον Γιάννη Διακογιάννη, το 2006: «Ο Ανδρέας δεν χρησιμοποιούσε τον όρο κοινωνία των πολιτών, αλλά μιλούσε συνεχώς για το λαϊκό και μαζικό κίνημα, το συνδικάτο, την Αυτοδιοίκηση και την Αποκέντρωση. Όλα αυτά επηρέασαν το λαό για μία άμυνα της κοινωνίας απέναντι σε ξένες πολιτικές, απέναντι σε εξωτερικές παρεμβάσεις. Κι αν τότε υπήρχε ο κίνδυνος λόγω της δικτατορίας που επέβαλαν οι ξένοι, σήμερα και πάλι λόγω της παγκοσμιοποίησης χρειάζεται να υπάρχει ισχυρή κοινωνία για να αντισταθεί στην ισοπέδωση αλλά και να εκμεταλλευθεί τις προκλήσεις της εποχής. Άνθρωποι σαν τον Σουήζυ, τον Καρντόζο, τον Μαρκούζε, τον Σ. Ράιτ Μιλς, τον Μπέρτραντ Ντε Τζουβενέλ, τον Γκάλμπρεϊθ, τον Σαμίρ Αμίν και άλλους, όπως και τα απελευθερωτικά κινήματα αλλά και οι προοδευτικές κυβερνήσεις τον επηρέασαν».

Κατά τον Αμίν, μεγάλο όνομα μεταξύ των ριζοσπαστών οικονομολόγων του 20ού αιώνα και κορυφαίο διεθνώς ειδικό σε θέματα ανάπτυξης, η Ελλάδα έχει να διαλέξει, στο σημείο που έφθασαν σήμερα τα πράγματα, μεταξύ μιας κοινωνικής καταστροφής και της αποχώρησης από την ευρωζώνη με ταυτόχρονη αναδιαπραγμάτευση του χρέους.

Ο Σαμίρ Αμίν ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους στους οποίους τηλεφώνησε ο Ανδρέας Παπανδρέου, το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου 1981. Ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ τον θαύμαζε και τον συμβουλευόταν, ενώ είχε μεταφράσει και στα ελληνικά ένα από τα γνωστότερα βιβλία. Συγγραφέας περισσότερων από τριάντα βιβλία, πολλά μεταφρασμένα στα ελληνικά, το τελευταίο για το πώς μπορούμε να φύγουμε από την κρίση, ο Σαμίρ Αμίν είχε και έχει πάντα μια έντονη διεθνή πολιτική δράση, ενώ θεωρείται ένα από τα μεγάλα ονόματα μεταξύ των ριζοσπαστών οικονομολόγων και κορυφαίος ειδικός σε θέματα ανάπτυξης. Διηύθυνε το Ινστιτούτο Αφρικανικής Ανάπτυξης του ΟΗΕ και το Φόρουμ του Τρίτου Κόσμου, ενώ δίδαξε στα Πανεπιστήμια του Πουατιέ, του Ντακάρ και του Παρισιού VIII.

Ερώτ. ‘Ησουν φίλος του πρώην Πρωθυπουργού μας, του Ανδρέα Παπανδρέου. Σήμερα κυβερνά την Ελλάδα ο γιός του. Τι θα του έλεγες να κάνει, αν ζητούσε τη συμβουλή σου;

Απάντ. Να φύγει από το ευρώ! Θα σου εξηγήσω όμως συγκεκριμένα τι εννοώ. Ας δούμε καταρχήν την καταγωγή του προβλήματος. Η δημιουργία του ευρώ ήταν μια ηλιθιότητα. Γιατί; Γιατί δεν υπάρχει νόμισμα χωρίς κράτος. Και δεν υπάρχει ευρωπαϊκό κράτος, ούτε καν συνομοσπονδιακό, που να αντιμετωπίζει τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα των ευρωπαϊκών χωρών. Δεν υπάρχει ευρωπαϊκό κράτος, ούτε πολιτική και πολιτιστική ωριμότητα για ένα τέτοιο κράτος στο ορατό μέλλον. Στις συνθήκες αυτές δεν μπορεί να υπάρξει κοινό νόμισμα. Το κοινό νόμισμα μπορεί να λειτουργήσει και λειτούργησε όσο δεν υπήρχαν προβλήματα και τα πράγματα πήγαιναν καλά. ‘Οταν όμως παρουσιάζονται προβλήματα, οι πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις διαφέρουν από τη μια χώρα στην άλλη και το νόμισμα δεν αντέχει. Το να φτιάξεις πρώτα νόμισμα και μετά κράτος, είναι σαν να βάζεις το κάρο πριν από το άλογο. Ανήκω σε αυτούς τους λίγους, ακόμα και ανάμεσα στους μαρξιστές, ακόμα και στους κύκλους της ριζοσπαστικής αριστεράς, που τα επεσήμαναν αυτά εγκαίρως. Αυτό που μπορούσαν και έπρεπε να κάνουν, για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση, ήταν, αντί να επιταχύνουν τη δημιουργία του ευρώ, να παραμείνουν στο «φίδι», την αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων, με ισοτιμίες σταθερές αλλά αναθεωρήσιμες, ώστε να λαμβάνουν υπόψιν τους τις διαφορές των προβλημάτων ανάμεσα στις χώρες. Σε αυτό το επίπεδο μόνο μία ευρωπαϊκή χώρα ενήργησε έξυπνα, η Σουηδία, που δεν μπήκε στο ευρώ.

Ερ. Και η Μεγάλη Βρετανία

Απ. Αυτό έγινε για πολύ διαφορετικούς λόγους, γιατί είναι ένα παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό κέντρο, που βρίσκεται σε συμπληρωματικό ανταγωνισμό με τη Γουώλ Στρητ.
Το δεύτερο σημείο όμως που θα ήθελα να σταθώ είναι ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα φτιάχτηκε με τρόπο που απαγορεύει οποιαδήποτε εναλλακτική και με επιχειρήματα ανόητα, ιστορικές αναλογίες που δεν έχουν νόημα, όπως να μη ξαναγίνει πόλεμος κλπ., που στην πραγματικότητα δεν στέκονται, δεν είναι τα προβλήματα του σήμερα. Δεν μπορείς σε αυτά τα πλαίσια να φτιάξεις π.χ. μια κοινωνική Ευρώπη.

Μιλάνε οι Σοσιαλιστές για κοινωνική Ευρώπη. Αλλά αυτή η Ευρώπη δεν μπορεί να γίνει κοινωνική. Σε μια ορισμένη στιγμή σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη ήταν σοσιαλδημοκρατικές. Δεν την έφτιαξαν όμως την κοινωνική Ευρώπη. Δεν την έφτιαξαν γιατί δεν μπορούσαν να τη φτιάξουν. Ποιος λοιπόν θα τη φτιάξει και πως;

Είναι αδύνατο να μεταρρυθμίσεις αυτή την Ευρώπη. Για να τη μεταρρυθμίσεις πρέπει πρώτα να τη γκρεμίσεις. Να καταργήσεις τις συνθήκες της Λισσαβώνας, να καταργήσεις τις συνθήκες του Μάαστριχτ. Πρέπει να αποικοδομήσεις, πριν ξαναοικοδομήσεις. Γιατί είναι τέτοιο το οικοδόμημα που δεν μπορείς να τροποποιήσεις τις αποστάσεις ανάμεσα στα δωμάτια. Είναι το ίδιο το σχέδιο λάθος. Η σημερινή κρίση με την Ελλάδα είναι η ευκαιρία να γίνει αυτό. Κατηγορούν την Ελλάδα για διαφθορά, φοροδιαφυγή, διάφορα προβλήματα, που δεν υπάρχουν άλλωστε μόνο στην Ελλάδα. Υπάρχουν κάποια στοιχεία αλήθειας στις κατηγορίες…

Ερ. Υπάρχουν, αν και υπάρχει επίσης πολύ αλήθεια στο ότι οι ευρωπαϊκές και μάλιστα γερμανικές εταιρείες πρωτοστάτησαν στη διαφθορά των ελληνικών κυβερνήσεων, των πολιτικών και των αξιωματούχων μας.

Απ. Ασφαλώς. Είναι αλήθεια. Αυτά που λέγονται κατά της Ελλάδας είναι εύκολα επιχειρήματα, επιχειρήματα που ομολογούν κακή πρόθεση και δεν θα σταθώ σε αυτά…

Ερ. Πάντως, είναι ένα σημείο με σημασία, γιατί υπάρχει μια συζήτηση για τα αίτια της κρίσης. ‘Αλλοι εκτιμούν ότι είναι μια καθαρά ελληνική κρίση, καθυστέρηση των δομών, διαφθορά κλπ., άλλοι, αντίθετα, την αποδίδουν στη διεθνή οικονομική κρίση.

Απ. Η κρίση δεν είναι ελληνική, είναι παγκόσμια και δεν είναι μόνο χρηματιστική, είναι επίσης οικονομική και πολιτική. Η ελληνική κρίση είναι τμήμα της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας κρίσης. ‘Εχω αφιερώσει στην έξοδο από την κρίση το τελευταίο βιβλίο μου, που κυκλοφόρησε πριν από έξι μήνες. Φυσικά, οι πιο τρωτές, αδύναμες χώρες έχουν τα μεγαλύτερα προβλήματα, όπως είναι η περίπτωση της Ελλάδας. Αλλά πρόβλημα δημόσιου χρέους υπάρχει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακόμα και στη Γαλλία. Η ευρωζώνη είναι σε κρίση, αλλά οι πιο τρωτές χώρες πλήττονται περισσότερο.
Γνώρισα τον πατέρα του σημερινού Παπανδρέου, και ξέρω ότι ήταν προσανατολισμένος σε άλλες περιοχές, όπως η Μέση Ανατολή αλλά και η Ρωσία, η Κίνα και σκεφτόταν χάρι σε αυτές να αποκτήσει μια δυνατότητα διαπραγμάτευσης με την Ευρώπη.

Ερ. Αυτά τα σκεφτόταν κυρίως στην αντιπολίτευση.

Απ. Πράγματι, μετά αποδέχθηκε τους όρους των Ευρωπαίων, αλλά δεν θέλω, δεν είναι τώρα η στιγμή να κάνω τον απολογισμό του Παπανδρέου. Εν πάσει περιπτώσει, αν βρισκόμουν στη θέση της σημερινής κυβέρνησης θα έφευγα από το ευρώ, θα αποκαθιστούσα τη δραχμή και θα την υποτιμούσα π.χ. κατά ένα ποσοστό 25%, ταυτόχρονα θα επέβαλα συναλλαγματικούς ελέγχους, για να αποφύγω διαδοχικές υποτιμήσεις και μόνο τότε θα πήγαινα να διαπραγματευθώ με τους Ευρωπαίους την ενδεχόμενη αποπληρωμή του χρέους, θέτοντας τους όρους μιας ενδεχόμενης επιστροφής στο ευρώ ή, ακόμα καλύτερα, σε ένα μηχανισμό τύπου «φιδιού». Μόνο ενεργώντας έτσι θα μπορούσα να δημιουργήσω συνθήκες διαπραγμάτευσης, αλλοιώς γιατί οι άλλοι να διαπραγματευθούν με την Ελλάδα; Αυτός είναι παγκόσμιος νόμος, δεν μπορείς να δημιουργήσεις διαφορετικά συνθήκες διαπραγμάτευσης.
Είμαι σίγουρος, είμαι τελείως πεπεισμένος ότι, αν μια ευρωπαϊκή χώρα ξεκινούσε μια κίνηση σε αυτή την κατεύθυνση θα την ακολουθούσαν κι άλλοι. ‘Ολες οι ευρωπαϊκές χώρες είναι σε ασύμμετρη κατάσταση προς τη Γερμανία, που έχει πλεονάσματα απέναντί τους. Δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Οι Γερμανοί θέλουν να γίνουν κάπως Ιάπωνες, να κάνουν τα δικά τους, έχοντας γύρω τους μια αποικιακή ή μισοαποικιακή ζώνη στην Ανατολική Ευρώπη. Μπορεί από την άλλη ίσως να σκεφτεί κανείς και άλλα σχήματα για τη Νότιο, τη μεσογειακή Ευρώπη

Ερ. Σαμίρ, διαγράφεις μια πορεία που, ακόμα κι αν συμφωνήσει κανείς μαζί της, δύσκολα βλέπει ποιες πολιτικές δυνάμεις είναι έτοιμες να πάνε σε τέτοιες κατευθύνσεις. Το πολιτικό σύστημα και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη είναι προίόν του «κόσμου που απέρχεται», της «ευτυχούς παγκοσμιοποίησης», δεν έχει διάθεση και δυνατότητα να τον αμφισβητήσει…

Απ. Υπάρχει στην Ελλάδα μια αριστερά και μια ριζοσπαστική αριστερά, ίσως λίγο γερασμένη, αποθαρυμμένη, αλλά που δεν μπορεί, κουβαλάει υποθέτω την ανάμνηση του έπους της ελληνικής Αντίστασης στον γερμανικό φασισμό, κουβαλάει τις αναμνήσεις της αντίστασης των Δημοκρατών στις δικτατορίες που επέβαλαν οι Αγγλοαμερικανοί μετά τον εμφύλιο κλπ. κλπ. Αυτή η αριστερά πρέπει να καταλάβει το διακύβευμα, να πάρει θάρρος, να πιστέψει ότι έχει μια ιστορική ευκαιρία, υπό τον όρο ότι θα μπει μπροστά στον αγώνα για να καταστραφεί αυτό το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και να φτιαχτεί ένα άλλο.

Ερ. Μα Σαμίρ συχνά τα ηγετικά ιδίως στελέχη της αριστεράς, όχι η βάση της, η ηγεσία της είναι τα πιο συντηρητικά άτομα αυτής της κοινωνίας, δεν πιστεύουν στη μεταβολή της. Και μπορεί να ηγούνται της αριστεράς, ο ατομικισμός όμως πολλών από αυτούς είναι έκδηλος. Πως μπορούν να κάνουν αυτά που σκέφτεσαι;

Απ. Παντού συμβαίνει αυτό, αυτό είναι το πρόβλημα της αριστεράς παντού, όχι μόνο στην Ελλάδα. Αλλά υπάρχει σήμερα, για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, μια πολιτική δυνατότητα συγκρότησης ενός αντιολιγαρχικού κινήματος στην Ευρώπη. Γιατί δεν είναι μόνο τα λαϊκά στρώματα, οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι και συνταξιούχοι που θα πληγούν, είναι και οι μεσαίες τάξεις, είναι και οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Είναι πάρα πολύς ο κόσμος που θα συντριβεί. Δεν μιλάω για σοσιαλιστικό, μιλάω για αντιολιγαρχικό κίνημα.

Ερώτ. Αν η Ελλάδα κηρύξει στάση πληρωμών και φύγει από το ευρώ, όπως προτείνεις, το σημερινό χρέος θα είναι πρακτικά αδύνατο να πληρωθεί και θα πάρει ακόμα πιο δυσθεώρατες διαστάσεις, ειδικά μετρούμενο σε υποτιμημένες δραχμές…

Απ. Γι’ αυτό λέω ότι η παύση πληρωμών πρέπει να συνοδευτεί από επαναφορά συναλλαγματικών ελέγχων. Τώρα οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να πάρουν ανταποδοτικά μέτρα. Δεν νομίζω όμως ότι θα σταματήσουν να έρχονται Ευρωπαίοι τουρίστες, μπορεί να έρθουν και περισσότεροι, γιατί θα φτηνήνετε. Τις εξαγωγές σας στην Ευρώπη θα μπορούσατε ίσως να τις ανακατευθύνετε σε άλλες χώρες και περιοχές, αν χρειαζόταν.

Ερ. Ποιες;

Απ. Τη Ρωσία, τη Μέση Ανατολή, την Κίνα, τη Λατινική Αμερική…

Ερ. Πως νομίζεις αλήθεια ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να παίξει το γεωπολιτικό της χαρτί; Ιστορικά, αυτό το χαρτί χρησίμευσε περισσότερο στην υποδούλωση, παρά στη δύναμη της χώρας…

Απ. Πρέπει να φορτώσετε στις ΗΠΑ το βάρος της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η Τουρκία είναι μια μεσαία δύναμη, σχετικά ισχυρή, έχει διεκδικήσεις στο Αιγαίο, πιθανώς για το οικονομικό ενδιαφέρον κάτω από τον πυθμένα του. Αλλά δεν πιστεύω ότι υπάρχουν σήμερα δυνατότητες να σας επιτεθεί η Τουρκία. Κατά συνέπεια μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα γεωπολιτικά σας χαρτιά.

Ερ. Θα μπορούσε ένας ‘Ελληνας, ακόμα κι αν συμμεριζόταν την ανάλυσή σου για ανάγκη μεγάλης μεταρρύθμισης ή ακόμα και καταστροφής της ευρωζώνης, να σου πει πως θέλεις τώρα μια μικρή χώρα σε αυτή την κατάσταση, να σηκώσει αυτό το βάρος…

Απ. Η εναλλακτική που διαθέτετε είναι χειρότερη. Θα υποστείτε μείωση των μισθών κατά 20-30% και μια τεράστια ανεργία, πρωτοφανών διαστάσεων. Η εξέλιξη θα είναι τρομερή, δεν θα την αντέξετε, δεν θα την αντέξει η κοινωνία σας, η χώρα σας. Και ύστερα, αν η Ελλάδα ξεκινούσε τη διαδικασία με το ευρώ, θα έβρισκε μια πολύ μεγάλη απήχηση στην Ευρώπη, γιατί δεν είστε οι μόνοι που έχετε προβλήματα.

Ερ. Σαμίρ, επιχειρηματολογείς σε όρους κοινωνικών ή εθνικών συμφερόντων των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά οι ιθύνοντες κύκλοι αυτών των χωρών θεωρούν τη συμμετοχή στην ευρωζώνη εγγύηση της θέσης, του ρόλου, της εξουσίας, των κερδών τους

Απ. Ναι, αλλά η συντριπτικά μεγαλύτερη μερίδα της κοινωνίας θα υποφέρει πολύ αν επικρατήσει η άποψή τους.

Ερ. Υπήρξε μια απόφαση της ΕΕ που λέει ότι, σε περίπτωση απειλής στάσης πληρωμών, θα υπάρξει μια κοινή επέμβαση ΕΕ και ΔΝΤ. Πως κρίνεις αυτό το σενάριο;

Απ. Το ΔΝΤ δεν διαθέτει στρατηγική διαχείρισης μιας τέτοιας κρίσης, μπορεί μόνο να τη διαχειρισθεί από μέρα σε μέρα. Και θα τη διαχειρισθεί ματώνοντας τον ελληνικό λαό. Δεν έχουν στρατηγική.

Ερ. Δεν πρέπει να αποκατασταθεί η αξιοπιστία της χώρας στις αγορές; Διαφωνείς με αυτό;

Απ. Ασφαλώς διαφωνώ. Αυτό που λες σημαίνει να αναγνωρίσουμε την εξουσία των αγορών.

Ερ. Μπορούμε να την αμφισβητήσουμε;

Απ. Βεβαιότατα. Το είπα και προηγουμένως, υπάρχει σήμερα, και μάλιστα διεθνώς, μια μεγάλη δυνατότητα δημιουργίας ενός αντιολιγαρχικού κινήματος, δεν λέω σοσιαλιστικού, λέω αντιολιγαρχικού. Γιατί δεν πλήττονται μόνο τα λαϊκότερα στρώματα, πλήττονται οι μεσαίες τάξεις, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ερ. Συμφωνείς με τις εκτιμήσεις ότι περάσαμε το σοβαρότερο σημείο της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης;

Απ. Κάθε άλλο. Δεν είδαμε τίποτα ακόμα. Συναντήσαμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου.

Ερ. Δεν θα ήταν ορθότερο, από πλευράς τακτικής και πολιτικής, να ζητήσει κανείς την ριζική μεταρρύθμιση αντί της καταστροφής της ευρωζώνης;

Απ. ‘Όχι, γιατί αν αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τη μεταρρύθμιση δεν θα τελειώσουν ποτέ, θα τις χρησιμοποιήσουν για να σαμποτάρουν κάθε μεταρρύθμιση ή για να την κενώσουν περιεχομένου.

Ερ. Θα σου πούνε πάντως ότι η καταστροφή της ενωμένης Ευρώπης είναι μια τεράστια στρατηγική νίκη των Ηνωμένων Πολιτειών

Απ. Διαφωνώ. Η σημερινή Ευρώπη είναι πλήρως υποταγμένη στο ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ.

(“Κόσμος του Επενδυτή”, 30.4.2010)

(οι επισημανσεις με κοκκινο δικες μου)

“Χωρις πολιτικο υποκειμενο”

(αρθρο του καθηγητη πολιτικων επιστημων Μ. Γκιβαλου στην εφημεριδα Παρον, οι επισημανσεις δικες μου)

Το κρίσιμο, το ιστορικών διαστάσεων πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε δεν αφορά μόνο στο επίπεδο της οικονομίας. Όσο κι αν το ύψος του χρέους και των ελλειμμάτων έχει προσλάβει επικίνδυνες διαστάσεις, εν τούτοις το κρίσιμο σημείο δεν είναι τόσο το μέγεθος της οικονομικής κρίσης όσο ο τρόπος αντιμετώπισής της.
Εδώ βρίσκεται το κρίσιμης σημασίας πολιτικό κενό. Στη χώρα μας η πολιτική εξουσία, η κυβέρνηση, φαίνεται αδύναμη και ανίκανη να χειρισθεί τις εξελίξεις. Προσομοιάζει με μια «μαύρη τρύπα» που καταπίνει κάθε μέτρο, κάθε εξαγγελία, κάθε επιλογή… Αυτό το μεγάλο κενό πολιτικού ελέγχου, αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας αποτελεί ίσως το πιο σημαντικό πρόβλημα για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και για την απόδοση των σκληρών μέτρων που λαμβάνονται τώρα και θα εξακολουθήσουν να λαμβάνονται όταν οι ανά τρίμηνο έλεγχοι διαπιστώνουν υστέρηση στην επίτευξη των στόχων…
Βασική προϋπόθεση για να μην περιπέσουμε στην κατάσταση της χρεοκοπίας είναι να υπάρξει μια συλλογική, συντεταγμένη πορεία της πολιτικής εξουσίας με την ελληνική κοινωνία. Πρώτος όρος όμως είναι να ειπωθεί ξεκάθαρα η αλήθεια, να υπάρξει σαφήνεια και ειλικρίνεια για την έκταση και τις επιπτώσεις των σκληρών μέτρων. Εάν η κοινωνία «γυρίσει την πλάτη» στην κυβέρνηση, τότε η αποτυχία είναι προδιαγεγραμμένη.
Ο δεύτερος βασικός όρος επιβάλλει τη δίκαιη κατανομή των βαρών και των θυσιών. Πώς είναι δυνατόν π.χ. να προωθείται η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, η μείωση των συντάξεων, η αύξηση των εισφορών, όταν το ίδιο το κράτος, η σημερινή κυβέρνηση, δεν εξαγγέλλει καν ένα έκτακτο μέτρο για να συλλάβει την τεράστια εισφοροδιαφυγή που καλύπτει σήμερα με την έκτασή της ολόκληρο το έλλειμμα του ΙΚΑ;
Γιατί κανένας δεν ενδιαφέρεται για το ύψος της φοροδιαφυγής που ουδείς φροντίζει να εισπράξει; Με ποια λογική από τα 5 εκατομμύρια των φορολογικών δηλώσεων τα 3,5 εκατομμύρια δηλώνουν εισόδημα κάτω των 12.000 ευρώ και δεν καταβάλλουν ούτε 1 ευρώ φόρο; Γιατί δεν επιλέχθηκε να επιβληθεί μια έκτακτη εισφορά κατά τη διάρκεια του 2010 στα εκατομμύρια επαγγελματιών που φοροδιαφεύγουν συστηματικά, έχοντας μετατρέψει την παρανομία τους σε κανόνα εθιμικού δικαίου;
Αλήθεια, ειλικρίνεια, κοινωνική δικαιοσύνη. Είναι το ελάχιστο πλαίσιο δεσμεύσεων και επιλογών που μπορούν να διασφαλίσουν, αν όχι την κοινωνική συναίνεση, τουλάχιστον την ανοχή των πολιτών, του λαού μας, σε όσα επώδυνα μας αναμένουν.
Το δεύτερο, εξίσου κρίσιμο σημείο αφορά στην απόδοση των μέτρων. Στόχος, όπως αυτός καθορίζεται από τους «τοποτηρητές» του ΔΝΤ και την ίδια την κυβέρνηση, είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και η προοπτική επενδύσεων και ανάπτυξης.
Ποια είναι όμως η πρόταση; Η μείωση του εργατικού κόστους, η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, η απελευθέρωση του ποσοστού των απολύσεων… Αξιοσημείωτη μάλιστα στο σημείο αυτό είναι η «εκ του πονηρού» παρέμβαση του ΣΕΒ, που δεν εμμένει μεν στην πρόταση περικοπής του 13ου και 14ου μισθού, αλλά υιοθετεί την απελευθέρωση των απολύσεων και την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων…
Προφανώς στην Ελλάδα το εργατικό κόστος δεν είναι εκείνο που κρατά χαμηλά την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων μας. Κάποιοι νεοφιλελεύθεροι προπαγανδιστές, που αλωνίζουν την περίοδο αυτή τα ΜΜΕ, κηρύττοντας τον λόγον του… ΔΝΤ, φέρνουν ως παράδειγμα τη Γερμανία, όπου για μια δεκαετία περίπου δεν δόθηκαν αυξήσεις στους μισθούς. Ξεχνούν όμως ότι ο μέσος μισθός στην Ελλάδα βρίσκεται στο 60-70% των μισθών των πλούσιων χωρών και ότι η Γερμανία π.χ. δεν στηρίζει την εξαγωγική της δυναμική στο χαμηλό κόστος των προϊόντων της, αλλά στην ποιότητα, στην υψηλή τεχνολογική της διάρθρωση και στην επιθετική της παρέμβαση στις αγορές.
Το υψηλό κόστος των δικών μας προϊόντων δεν οφείλεται στο ύψος των αμοιβών εργασίας, αλλά στο υψηλό ποσοστό κερδοσκοπίας τόσο στο επίπεδο κοστολόγησης των προϊόντων όσο και στο επίπεδο παροχής υπηρεσιών. Αυτό το «μπουμ» της ακρίβειας ξεκίνησε με την καθιέρωση του ευρώ και είχε ως συνέπεια τα τρία-τέσσερα πρώτα χρόνια να εκτιναχθεί στην πράξη ο πληθωρισμός σε επίπεδα 30-40% και έκτοτε ενσωματώθηκε και διευρύνθηκε μέχρι σήμερα.
Όλα αυτά τα ελάχιστα, ενδεικτικά και μόνο, παραδείγματα αποκαλύπτουν ότι για να μπορέσει η κυβέρνηση να διαχειρισθεί στοιχειωδώς την κατάσταση, θα πρέπει να δώσει μάχες με τη δομικού χαρακτήρα διαφθορά και τους διευρυμένους πυρήνες της κερδοσκοπίας και της ασυδοσίας. Λόγω όμως της προφανούς πολιτικής της αδυναμίας, προσπαθεί να διεκπεραιώσει τον ρόλο του φοροεισπράκτορα, με θύματα τους αδύνατους, τους συνεπείς, εκείνους που σε τελική ανάλυση θα προσέφεραν ευχαρίστως αν έβλεπαν ότι η κυβέρνηση θα ακολουθούσε τον δρόμο της ρήξης με τις δομές που καθηλώνουν τη χώρα και διασπαθίζουν τους πόρους της.
Τώρα, που η ώρα της κρίσεως έφθασε και το Πολιτικό Υποκείμενο δείχνει αδύναμο να την κατανοήσει και να την αντιμετωπίσει, «ρίχνονται στο τραπέζι» οι εναλλακτικές λύσεις. Προτάσεις για δραματικού χαρακτήρα ανασχηματισμούς, οικουμενικά σχήματα, τεχνοκρατικές κυβερνήσεις με τραπεζίτες επικεφαλής… Το σύστημα των συμφερόντων ψάχνει τώρα εναγωνίως να βρει έναν αποτελεσματικό «πολιτικό εκφραστή», μια πειστική εναλλακτική λύση, εάν το σημερινό κυβερνητικό «σχήμα» αποτύχει, ξεχνώντας ίσως ότι το πολιτικό μας σύστημα δεν διαθέτει πλέον σοβαρές εφεδρείες, αφού σταδιακά αποδυναμώθηκε και εντάχθηκε στο πεδίο της διαχείρισης. Άλλωστε η φράση του πρωθυπουργού ότι ο ίδιος και η κυβέρνησή του τελούν «υπό κηδεμονίαν» τα λέει όλα…